ปัญหาที่เจอบ่อย นักเรียนส่วนใหญ่จำสูตร n = m/M, n = V/22.4, n = N/6.02×10²³ แยกกันเป็นสามสูตร เวลาทำโจทย์ต้องนึกให้ออกว่าใช้สูตรไหน สับสนเวลาพลิกโจทย์หลายขั้น โดยเฉพาะเมื่อโจทย์ให้มวลมาถามจำนวนอนุภาค — ต้องเปลี่ยนหลายครั้ง เสียเวลาและผิดพลาดง่าย
วิธีทำ
- วาดสามเหลี่ยมในใจหรือบนกระดาษ โดยแบ่งเป็น三层: บนสุดคือ "โมล (mol)", ล่างซ้ายคือ "มวล (g)" กับ "จำนวนอนุภาค (particles)", ล่างขวาคือ "ปริมาตรแก๊ส (L)" เฉพาะ STP
- จำไว้ว่า "บนหารล่าง" — ถ้าอยากได้โมล ให้นำตัวเลขด้านล่างหารด้วยค่าคงที่
- ถ้าโจทย์ให้มวล → หามวล ÷ มวลอะตอม/มวลโมเลกุล = โมล
- ถ้าได้โมลแล้วอยากหาจำนวนอนุภาค → โมล × 6.02×10²³
- เขียนต่อกันเป็นลูกโซ่: สิ่งที่โจทย์ให้ → แปลงเป็นโมล → แปลงเป็นสิ่งที่โจทย์ถาม
ตัวอย่าง โจทย์: จงหาจำนวนโมเลกุลในน้ำ (H₂O) 36 กรัม (กำหนดมวลอะตอม H=1, O=16)
ขั้นที่ 1: หามวลโมเลกุล H₂O = (2×1) + 16 = 18 g/mol ขั้นที่ 2: หาโมล = มวล ÷ มวลโมเลกุล = 36 ÷ 18 = 2 mol ขั้นที่ 3: หาจำนวนโมเลกุล = โมล × 6.02×10²³ = 2 × 6.02×10²³ = 1.204×10²⁴ โมเลกุล
สรุปจำง่าย "โมลคือสะพานเชื่อมทุกหน่วย — เปลี่ยนอะไรก็เอามันผ่านโมลก่อน" จำรูปสามเหลี่ยม: ถ้าอยากได้โมลเอาด้านล่างหารค่าคงที่ ถ้าอยากได้สิ่งอื่นเอาจำนวนโมลคูณค่าคงที่