ปัญหาที่เจอบ่อย
นักเรียนมักสับสนเวลาเจอโจทย์สารสัมพันธ์ที่มีหลายขั้นตอน เช่น ต้องแปลงหน่วยจาก mol → กรัม → โมเลกุล หรือจากปริมาตรแก๊ส → mol → มวลสารประกอบ หลายคนดึงตัวเลขจากโจทย์มาใช้ผิดลำดับ หรือลืมกรุงค่าคงที่ เช่น เลขอาโวกาโดร หรือ molar volume ทำให้คำตอบคลาดเคลื่อน
วิธีทำ
- อ่านโจทย์แล้วเขียน "สิ่งที่โจทย์ให้" และ "สิ่งที่โจทย์ถาม" ไว้หัวกระดาษ
- วาดสามเหลี่ยม 3 ชั้น โดยชั้นบนสุด = สิ่งที่ต้องการหา, ชั้นกลาง = mol (โมล), ชั้นล่าง = ตัวเลขที่โจทย์ให้
- ระบุเส้นทางจากชั้นล่างขึ้นบน: ใช้สูตร n = m/M (มวลต่อมวลโมเลกุล) หรือ n = V/22.4 (แก๊สที่ STP) หรือ n = จำนวนอนุภาค/6.02×10²³
- ถ้ามีหลายขั้น ให้เขียนลูกศรเชื่อมแต่ละสามเหลี่ยม แล้วค่อย ๆ คำนวณทีละขั้น
- ตรวจสอบหน่วย: ถ้าหน่วยตกลงตามที่ต้องการแสดงว่าถูกต้อง
ตัวอย่าง
โจทย์: จงหาจำนวนโมเลกุลของน้ำในน้ำ 18 กรัม (H₂O มีมวลโมเลกุล = 18 g/mol)
วิธีคิดด้วยสามเหลี่ยม:
- ชั้นบน = ? โมเลกุล (สิ่งที่โจทย์ถาม)
- ชั้นกลาง → mol = m/M = 18/18 = 1 mol
- ชั้นล่าง = 18 g (สิ่งที่โจทย์ให้) และ 6.02×10²³ (ค่าคงที่)
คำนวณ: 1 mol × 6.02×10²³ = 6.02×10²³ โมเลกุล
สรุปจำง่าย "ให้อะไร → mol ก่อน → ค่อยหาสิ่งที่ถาม — สามเหลี่ยมนี้พาไปถูกทางเสมอ"