กฎสามเหลี่ยมสารสัมพันธ์ — เปลี่ยนทุกโจทย์เป็นโมลให้เป็นระบบ

ปัญหาที่เจอบ่อย

นักเรียนส่วนใหญ่เจอโจทย์สารสัมพันธ์แล้วมึนกับหน่วยที่เปลี่ยนไปมา — บางทีโจทย์ให้กรัมมาถามลิตร ให้ปริมาตรมาถามจำนวนอะตอม สมองต้องสลับหน่วยหลายรอบจนลืมว่าตัวเองกำลังหาอะไร ยิ่งถ้ามีสมการเคมีที่ไม่ดุลด้วยแล้ว ยิ่งหายนะ

วิธีทำ

1. เขียนสมการเคมีที่ดุลแล้ว — ขั้นตอนนี้ห้ามข้าม ให้เช็คจำนวนอะตอมทั้งสองข้างให้เท่าก่อน
2. แปลงทุกอย่างที่โจทย์ให้มาเป็น 'โมล' ก่อน — ถ้าให้กรัม → หารด้วยมวลโมเลกุล, ถ้าให้ปริมาตร气体 (STP) → หาร 22.4 L, ถ้าให้ molarity → คูณปริมาตร
3. ใช้ ratio จากสมการดุล — ดูว่าสารที่เรารู้โมลกับสารที่เราต้องการมีอัตราส่วนเท่าไหร่ (เช่น 2:1, 1:3)
4. คำนวณโมลของสารที่ต้องการ — คูณไขว้ตาม ratio
5. แปลงโมลกลับเป็นหน่วยที่โจทย์ถาม — เช่น โมล → กรัม, โมล → จำนวนโมเลกุล (คูณ 6.02×10²³), โมล → ปริมาตร

ตัวอย่าง โจทย์: เหล็ก (Fe) 11.2 กรัม ทำปฏิกิริยากับ HCl มากเกินพอ ได้ FeCl₃ และ H₂ กี่ลิตรที่ STP?

1. สมการดุล: 2Fe + 6HCl → 2FeCl₃ + 3H₂
2. Fe 11.2 g → โมล Fe = 11.2 ÷ 56 = 0.2 mol
3. Ratio Fe : H₂ = 2 : 3 → 0.2 mol Fe ได้ H₂ = (3/2)×0.2 = 0.3 mol
4. H₂ 0.3 mol ที่ STP = 0.3 × 22.4 = 6.72 ลิตร

สรุปจำง่าย "อะไรก็ตาม → โมล → สารที่อยากได้ → หน่วยที่โจทย์ถาม" จำแค่ 3 ขั้น: เข้าโมล ใช้ratio ออกหน่วย