ปัญหาที่เจอบ่อย ข้อสอบอุปมาอุปไมยมักมีตัวเลือกที่ใกล้เคียงกันมาก เช่น "หมอ : โรงพยาบาล :: ครู : ?" ซึ่งมีทั้ง "โรงเรียน" "นักเรียน" "ห้องเรียน" ทำให้ผู้สอบสับสนและเลือกผิดเพราะหาความสัมพันธ์ที่ลึกไม่พอ
วิธีทำ
- จับคู่โจทย์หลัก (A : B) แล้วถามตัวเองว่า "A กับ B มีความสัมพันธ์แบบไหนใน 3 ระดับ" — ระดับที่ 1: หน้าที่ (Function), ระดับที่ 2: สถานที่ (Location), ระดับที่ 3: ผลลัพธ์ (Outcome)
- ตัดตัวเลือกที่ผิดในระดับที่ 1 ออกก่อน (หน้าที่ไม่ตรง)
- ตัดตัวเลือกที่ผิดในระดับที่ 2 (สถานที่/บริบทไม่ตรง)
- ตรวจสอบระดับที่ 3 กับตัวเลือกที่เหลือ แล้วเลือกอันที่ตรงทั้งสามระดับ
ตัวอย่าง โจทย์: จิตรกร : พู่กัน :: ? ตัวเลือก: ก. ช่างไม้ : เลื่อย ข. นักเขียน : ปากกา ค. เชฟ : มีด ง. หมอ : หูฟัง
ขั้นที่ 1 — หน้าที่: จิตรกรใช้พู่กันเป็นเครื่องมือสร้างงาน → ทุกตัวเลือกใช้เครื่องมือทำงานได้หมด ไม่ตัด ขั้นที่ 2 — สถานที่ทำงาน: จิตรกรทำงานในสตูดิโอ, ช่างไม้ในโรงไม้, นักเขียนในห้องเขียน ฯลฯ — ยังตัดยาก ขั้นที่ 3 — ผลลัพธ์: จิตรกรใช้พู่กันสร้างงานที่มองเห็นด้วยตา → งานของนักเขียนก็มองเห็นได้ด้วยตา (ผ่านตัวหนังสือ) แต่เชฟใช้มีดทำอาหารที่มองเห็นได้เช่นกัน เฉลย: ข. นักเขียน : ปากกา เพราะทั้งคู่เป็นอาชีพสร้างสรรค์ที่ใช้เครื่องมือผลิตงานเชิงสัญลักษณ์/นามธรรม และพู่กันกับปากกาต่างเป็นเครื่องมือที่ใช้ 'แต้ม' หรือ 'ขีด' เช่นกัน
สรุปจำง่าย "สามชั้นตัดช้อยส์ — หน้าที่ สถานที่ ผลลัพธ์ เลือกตัวที่ตรงครบ"