สูตรไอออนพาความจำ — เทคนิคจำประจุและชื่อสารประกอบไอออนิก

ปัญหาที่เจอบ่อย

นักเรียนจำประจุของไอออนไม่ได้ โดยเฉพาะพวกโลหะทรานซิชันที่มีได้หลายประจุ (Fe²⁺/Fe³⁺, Cu⁺/Cu²⁺) หรือไอออนลบ polyatomic อย่าง sulfate (SO₄²⁻), nitrate (NO₃⁻), phosphate (PO₄³⁻) ที่หน้าตาคล้ายกัน เวลาเขียนสูตรสารประกอบแล้วประจุรวมไม่เป็นศูนย์ ก็จะผิดหมดทั้งข้อ

วิธีทำ

1. แบ่งไอออนเป็น 4 กลุ่มจำง่ายๆ:

• กลุ่ม 1A/2A = happy positive — Li⁺ Na⁺ K⁺ (ประจุ=หมู่), Mg²⁺ Ca²⁺ (ประจุ=หมู่)
• กลุ่ม 7A (halogen) = -1 — F⁻ Cl⁻ Br⁻ I⁻ (จำ: "7A ลบหนึ่ง")
• กลุ่ม 6A = -2 — O²⁻ S²⁻ (จำ: "6A ลบสอง")
• โลหะทรานซิชัน = เปลี่ยนได้ — "Fe มีสองหน้า = 2+ 3+" / "Cu = 1+ 2+ จำจาก Cu₂O = ออกไซด์ = -2 → Cu ตัวละ +1"

1. เทคนิคจำ polyatomic ion ด้วยคำคล้องจอง:

• Sulfate SO₄²⁻ = "สี่ออกซิเจน ลบสอง"
• Sulfite SO₃²⁻ = "-ite มี O น้อยกว่า -ate" → Sulfite = O น้อยกว่า → 3 O
• Nitrate NO₃⁻ vs Nitrite NO₂⁻ = "-ate = ate อิ่ม = O เยอะกว่า"
• Phosphate PO₄³⁻ = "4 O ลบสาม"
• Ammonium NH₄⁺ = "ไอออนบวกตัวเดียวที่ไม่ได้เป็นโลหะ"

1. กฎกากบาท (Criss-cross) เขียนสูตร:

• ถ้า Mg²⁺ กับ PO₄³⁻ → เอา 3 ไป掛 Mg, 2 ไป掛 PO₄ → Mg₃(PO₄)₂
• จำ: "เอาประจุลบทับไปให้บวก เอาประจุบวกทับไปให้ลบ"

ตัวอย่าง โจทย์: จงเขียนสูตรแคลเซียมฟอสเฟต

• Ca²⁺ (หมู่ 2A) + PO₄³⁻ (จำ "4 O ลบสาม")
• กากบาท: ประจุ 3 → Ca₃ | ประจุ 2 → (PO₄)₂
• คำตอบ: Ca₃(PO₄)₂

สรุปจำง่าย "หมู่ 1A/2A = + ตามหมู่, 6A/7A = ลบตามหมู่, polyatomic จำ -ate มี O เยอะกว่า -ite, เขียนสูตรกากบาทไขว้"