ปัญหาที่เจอบ่อย โจทย์คำนวณเคมี (โมล, ความเข้มข้น, พลังงาน) มักมีช้อยส์ที่ตัวเลข "ดูถูก" แต่หน่วยผิด เช่น ถามหาโมล แต่ช้อยส์หนึ่งเป็นกรัม หรือถามหา kJ แต่ช้อยส์เป็น kJ/mol ทำให้เสียเวลาคิดเลขยาวแล้วยังเลือกผิด
วิธีทำ
- ขีดเส้นใต้สิ่งที่โจทย์ "ถาม" ก่อนลงมือคำนวณ (โมล? กรัม? mol/L? kJ?)
- เขียนหน่วยของสิ่งที่ให้มา วางเป็นเศษส่วนให้หน่วยตัดกัน (dimensional analysis) เช่น 25.0 g ÷ 58.5 g/mol → เหลือ mol
- ไล่ดูช้อยส์ทีละตัว ตัดตัวที่หน่วยไม่ตรงออกทันที ไม่ต้องคำนวณ
- ถ้าเหลือหลายตัว ให้เทียบ "ขนาด" (order of magnitude) เช่น โจทย์มี 0.10 mol แต่ช้อยส์เป็น 250 g แปลว่าไม่น่าใช่
- เลือกคำตอบสุดท้ายจากช้อยส์ที่หน่วยถูกและขนาดสมเหตุสมผล แล้วค่อยตรวจเลขด้วยการคำนวณจริงถ้ามีเวลา
ตัวอย่าง โจทย์: ละลาย NaOH 4.0 g ในน้ำจนได้สารละลาย 500 mL จงหาความเข้มข้นเป็น mol/L (MW NaOH = 40)
- 4.0 g ÷ 40 g/mol = 0.10 mol
- 0.10 mol ÷ 0.500 L = 0.20 mol/L
ช้อยส์: ก) 0.008 mol/L ข) 0.20 mol/L ค) 8.0 g/L ง) 0.20 g → ตัด ค และ ง ทันทีเพราะหน่วยไม่ใช่ mol/L. ระหว่าง ก กับ ข ให้ดูขนาด: 0.10 mol ในครึ่งลิตรต้องเข้มข้นขึ้นเป็น 0.20 ไม่ใช่เจือจางลง 10 เท่า → ตอบ ข
สรุปจำง่าย "ถามอะไร ตอบหน่วยนั้น — หน่วยผิด ตัดทิ้งเลย"