ปัญหาที่เจอบ่อย การจำแรงระหว่างโมเลกุล (Inter-molecular Forces) — แรงลอนดอน (London), แรงไดโพล-ไดโพล, พันธะไฮโดรเจน — นักเรียนท่องได้แต่เวลาเจอโจทย์ให้เปรียบเทียบจุดเดือดระหว่างสารสองตัวแล้วอธิบายว่าทำไม กลับตอบไม่ถูก เพราะไม่รู้ว่าแรงไหนสำคัญกว่ากัน
วิธีทำ
- จำระบบคู่สี: เขียว = ไม่มีขั้ว (Nonpolar), แดง = มีขั้ว (Polar), ทอง = มี H ติดกับ N/O/F
- จับคู่แรง:
- เขียว-เขียว (ไม่มีขั้ว-ไม่มีขั้ว) → แรงลอนดอนอย่างเดียว จุดเดือดต่ำ
- เขียว-แดง หรือ แดง-แดง → แรงลอนดอน + ไดโพล-ไดโพล จุดเดือดปานกลาง
- ถ้ามีทอง (H ติด N/O/F) → เพิ่มพันธะไฮโดรเจน จุดเดือดสูงที่สุด
- เวลาเปรียบเทียบจุดเดือด ดูที่ "แรงรวม" — ยิ่งแรงรวมมาก จุดเดือดยิ่งสูง
- จำลำดับความแรง: พันธะไฮโดรเจน > ไดโพล-ไดโพล > ลอนดอน
- แต่ลอนดอนจะมีผลมากถ้าโมเลกุลใหญ่ (มวลโมเลกุลมาก) — ใช้กรณีสารไม่มีขั้ว
ตัวอย่าง โจทย์: จงเรียงลำดับจุดเดือดจากน้อยไปมากของ H₂O, CH₄, HCl
วิเคราะห์:
- CH₄: เขียว (ไม่มีขั้ว) → แรงลอนดอนอย่างเดียว
- HCl: แดง (มีขั้ว) → ลอนดอน + ไดโพล-ไดโพล
- H₂O: ทอง (H ติด O) → ลอนดอน + ไดโพล-ไดโพล + พันธะไฮโดรเจน
ผล: CH₄ (-162°C) < HCl (-85°C) < H₂O (100°C)
สรุปจำง่าย "เขียวลอนดอน แดงเพิ่มไดโพล ทองมีไฮโดรเจน — แรงยิ่งมาก จุดเดือดยิ่งสูง อย่าลืมโมเลกุลใหญ่ลอนดอนก็ใหญ่ตาม"