เทคนิคจับคู่แรงดึงดูด — ทำนายแรงระหว่างโมเลกุลแบบทันที

ปัญหาที่เจอบ่อย การจำแรงระหว่างโมเลกุล (Inter-molecular Forces) — แรงลอนดอน (London), แรงไดโพล-ไดโพล, พันธะไฮโดรเจน — นักเรียนท่องได้แต่เวลาเจอโจทย์ให้เปรียบเทียบจุดเดือดระหว่างสารสองตัวแล้วอธิบายว่าทำไม กลับตอบไม่ถูก เพราะไม่รู้ว่าแรงไหนสำคัญกว่ากัน

วิธีทำ

1. จำระบบคู่สี: เขียว = ไม่มีขั้ว (Nonpolar), แดง = มีขั้ว (Polar), ทอง = มี H ติดกับ N/O/F
2. จับคู่แรง:

• เขียว-เขียว (ไม่มีขั้ว-ไม่มีขั้ว) → แรงลอนดอนอย่างเดียว จุดเดือดต่ำ
• เขียว-แดง หรือ แดง-แดง → แรงลอนดอน + ไดโพล-ไดโพล จุดเดือดปานกลาง
• ถ้ามีทอง (H ติด N/O/F) → เพิ่มพันธะไฮโดรเจน จุดเดือดสูงที่สุด

1. เวลาเปรียบเทียบจุดเดือด ดูที่ "แรงรวม" — ยิ่งแรงรวมมาก จุดเดือดยิ่งสูง
2. จำลำดับความแรง: พันธะไฮโดรเจน > ไดโพล-ไดโพล > ลอนดอน
3. แต่ลอนดอนจะมีผลมากถ้าโมเลกุลใหญ่ (มวลโมเลกุลมาก) — ใช้กรณีสารไม่มีขั้ว

ตัวอย่าง โจทย์: จงเรียงลำดับจุดเดือดจากน้อยไปมากของ H₂O, CH₄, HCl

วิเคราะห์:

• CH₄: เขียว (ไม่มีขั้ว) → แรงลอนดอนอย่างเดียว
• HCl: แดง (มีขั้ว) → ลอนดอน + ไดโพล-ไดโพล
• H₂O: ทอง (H ติด O) → ลอนดอน + ไดโพล-ไดโพล + พันธะไฮโดรเจน

ผล: CH₄ (-162°C) < HCl (-85°C) < H₂O (100°C)

สรุปจำง่าย "เขียวลอนดอน แดงเพิ่มไดโพล ทองมีไฮโดรเจน — แรงยิ่งมาก จุดเดือดยิ่งสูง อย่าลืมโมเลกุลใหญ่ลอนดอนก็ใหญ่ตาม"