ปัญหาที่เจอบ่อย เวลาเจอสมการยาวๆ เช่น การเผาไหม้สารอินทรีย์หรือสมการ redox นักเรียนมักเริ่มจาก O₂ หรือ H₂O ซึ่งมีหลายตำแหน่ง ทำให้ปรับไปปรับมากลับไปมา จนเสียเวลาและดุลไม่ลงตัว
วิธีทำ
- เขียนสูตรทุกสารให้ถูกก่อน แล้วนับจำนวนอะตอมแต่ละธาตุทั้งสองฝั่งเป็นตาราง
- หาธาตุที่ "โผล่แค่ฝั่งเดียวฝั่งละหนึ่งที่" เช่น โลหะหรือ C ในสมการเผาไหม้
- ใส่สัมประสิทธิ์ 1 ให้สารที่ซับซ้อนที่สุด (ไม่ใช่ O₂ หรือ H₂) แล้วดุลธาตุนั้นก่อน
- ไล่ต่อตามลำดับ: ธาตุที่เหลือในโมเลกุล → H → O เป็นตัวสุดท้าย
- ตรวจซ้ำนับใหม่ทั้งสองฝั่ง ถ้า O ลงตัวแปลว่าถูก ถ้าไม่ลงตัวให้กลับไปเช็กธาตุก่อนหน้า ไม่ใช่ไปแก้ O
ตัวอย่าง C₃H₈ + O₂ → CO₂ + H₂O
- เริ่มที่ C: C₃H₈ มี 3 C → ใส่ CO₂ = 3
- H: มี 8 H → H₂O = 4
- O: ฝั่งขวา = (3×2) + (4×1) = 10 → O₂ = 5
- ได้ C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O ตรวจ O: 10 = 6+4 ✓
ใช้เวลาไม่ถึง 30 วินาที ถ้าเริ่มจาก O จะวนหลายรอบ
สรุปจำง่าย "ซับซ้อนก่อน ง่ายทีหลัง — C ก่อน H ต่อ O ปิดท้าย" อย่าแตะ O₂ จนกว่าจะเหลือตัวสุดท้าย