ปัญหาที่เจอบ่อย โจทย์ genetics ชอบใส่ข้อมูลเยอะ เช่น "พ่อหมู่เลือด A แม่หมู่เลือด B ลูกเป็น O ถาม genotype พ่อแม่" หรือ dihybrid ที่นักเรียนเสียเวลาเขียนตาราง 16 ช่อง แล้วงงว่าตัวไหนตรงratios
จุดตายจริงคือตัวเลือกหลอกที่ดูเป็นไปได้ แต่ผิดเพราะ (1) กรรมพันธุ์ sex-linked (2) บาง genotype ไม่แสดงฟีโนไทป์ตรงกับที่บอก
วิธีทำ
- แปลงทุกคำในโจทย์เป็นสัญลักษณ์ก่อน: A_ = A phenotype, aa = O phenotype
- เขียน genotype พ่อและแม่ที่ "เป็นไปได้" ทั้งหมดไว้ข้างบน 2-3 บรรทัด ไม่ต้องใส่ตาราง
- ถามตัวเองว่า "ต้องมี allele อะไรจากแต่ละฝ่ายถึงจะได้ลูกที่โจทย์บอก" แล้วขีดฆ่า genotype ที่ทำไม่ได้
- เขียนเฉพาะช่องที่ตรงเงื่อนไข (ปกติมี 1-4 ช่อง ไม่ใช่ 16)
- เช็กกับ sex-linked: ถ้าเป็น X-linked ให้เขียน XY กับ XX แยก และอย่าลืมว่าลูกชายได้ X จากแม่เท่านั้น
ตัวอย่าง โจทย์: "พ่อ A แม่ B ลูกสาวเป็น O ถาม genotype พ่อแม่" ลูกเป็น O → ต้องได้ O จากทั้งคู่ → พ่อ A ต้องเป็น AO, แม่ B ต้องเป็น BO ไม่ต้องเขียนตารางเลย แค่ขีดฆ่า AA กับ BB ทิ้ง คำตอบ AO × BO
อีกโจทย์: "โรค X-linked recessive พ่อปกติ แม่เป็นพาหะ ลูกชายมีโอกาสเป็นโรคเท่าไร" → แม่ให้ X^a ได้ 50% และลูกชายไม่ได้รับ X จากพ่อ → ตอบ 50% โดยไม่ต้อง grid
สรุปจำง่าย Genotype ก่อน → ขีดฆ่าที่เป็นไปไม่ได้ → เขียนเฉพาะช่องที่เหลือ ตารางเล็กที่คิดดี ชนะตารางใหญ่ที่เขียนตามสูตร